مقدمه‌ای بر پزشکی از راه دور (تله مدیسین)

پزشکی از راه دور (تله مدیسین)

تعریف پزشکی از راه دور

پزشکی از راه دور یا تله مدیسین (Telemedicine) روشی است که به وسیله‌ی آن می‌توان کلیه‌ی فرایند‌های مورد بررسی قرار دادن، معاینه، پایش و درمان بیماران را در حالی انجام داد که پزشک و بیمار در دو محل متفاوت از هم باشند. بوسیله‌ی پزشکی از راه دور، نیاز به جابه‌جایی بیماران از میان برداشته می‌شود و به جای آن تخصص انتقال پیدا می‌کند [1]. هرچند که از اولین استفاده‌ی کلمه‌ی تله مدیسین، در دهه‌ی 1970 میلادی، زمان بسیاری گذشته است، اما تعاریف بسیاری از این واژه وجود دارد. یک مطالعه انجام شده در سال 2007 میلادی نشان می‌دهد که 104 تعریف مختلف از واژه‌ی تله‌ مدیسن در مقالات داوری شده وجود دارد [2و3]. بنابر این، تعریف ارائه شده از پزشکی از راه دور یا تله مدیسین توسط سازمان جهانی بهداشت [3و4] به عنوان یک تعریف جهان‌شمول در نظر گرفته می‌شود. این تعریف «ارائه خدمات سلامتی و مراقبت‌های بهداشتی که در آن فاصله و راه دور یک عامل بحرانی است توسط تمامی متخصصان حوزه‌ی سلامت و با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات و با هدف تبادل اطلاعات معتبر جهت تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماری‌ها و صدمات، تحقیق و ارزیابی و همچنین جهت آموزش مداوم ارائه دهندگان مراقبت‌های بهداشتی، که همه‌ی این اقدامات در راستای اعتلای سلامت افراد و جامعه صورت می‌پذیرد.»

مزایای پزشکی از راه دور

بیمارستان‌های آینده، بیماران را از سراسر دنیا و بدون توجه به محدودیت‌های جغرافیایی پذیرش خواهند کرد. به جای انتقال بیماران به مراکز گران‌قیمت و دور‌دست، خدمات پزشکی با کیفیت بالا به محل اسکان بیمار منتقل می‌شود [1]. به طور کلی هدف از تله مدیسین یا پزشکی از راه دور، حذف موانع جغرافیایی و مسافرت‌های غیر ضروری بیماران و همراهان آنها است. پزشکی از راه دور (تله مدیسین) هم برای بیماران و هم برای متخصصان مزایایی به همراه دارد. مزایای تله مدیسین برای بیماران شامل [5]:

همچنین از مزایای تله مدیسین برای متخصصان حوزه‌ی سلامت می‌توان به موارد زیر اشاره نمود [5]:

دسته‌بندی کاربردهای پزشکی از راه دور

در اکثر کاربردهای پزشکی از راه دور، یک کارخواه (چه یک فعال حوزه‌ی سلامت، چه یک بیمار) با یک متخصص تعامل داشته و از نظر مشورتی او (که دارای تخصص بیشتری در حوزه‌ی مورد بحث است) مطلع می‌شود. دسته بندی کاربردهای تله‌ مدیسین بر مبنای نوع این تعامل و زمان‌بندی تعامل صورت می‌گیرد.

تله مدیسین غیرهمزمان

تله مدیسین «ذخیره-و-ارسال» یا غیر‌‌همزمان به نوعی از تعاملات پزشکی از راه دور گفته می‌شود که شامل رد و بدل کردن داده‌های از پیش ذخیره شده بین دو شخص در زمان‌های متفاوت است [6]. این نوع از تله مدیسین بیشتر در مناطق روستایی و شهر‌های کوچک مورد استفاده قرار می‌گیرد که در آن پزشک یا پرستار محلی خواهان بهره‌گیری از نظر مشورتی متخصصی است که دور از دست واقع شده است.

تله مدیسین همزمان

در تله مدیسین بلادرنگ و یا همزمان، دو فرد درگیر باید به طور همزمان حضور داشته و تبادل اطلاعات بلافاصله صورت پذیرد [6]. به عنوان مثال می‌توان مثال ساده‌ی ویدئو کنفرانس میان پزشک متخصص و پرستار برای مشورت در موارد اورژانسی اشاره کرد. این دو رویکرد متفاوت از تله مدیسین در طیف گسترده‌ای از خدمات متفاوت پزشکی مورد استفاده قرار گرفته است که به عنوان مثال می‌توان به تله رادیولوژی (رادیولوژی از راه دور)، تله درماتولوژی (درماتولوژی از راه دور) و تله پاتولوژی (پاتولوژی از راه دور) اشاره کرد [6-8].

نظارت بر بیمار از راه دور

نوع دیگری از تعامل‌های تله مدیسین، پایش و نظارت بر بیمار از راه دور است. نظارت بر بیمار از راه دور یا Remote Patient Monitoring شامل جمع‌آوری داده‌های پزشکی و سلامتی از بیمار و انتقال آن به دفتر پزشک، مرکز کلینیکی و یا بیمارستان است تا به وسیله‌ی این داده‌ها، سلامت و پایداری وضعیت بیمار از منزل او مورد بررسی قرار گیرد. این روش از تله‌مدیسین بیشتر برای مدیریت بیماری‌های مزمن و شرایط خاص از قبیل بیماری‌های قلبی، دیابت یا آسم مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند نقش مهمی در کاهش آمار مرگ و میر و شمار وضعیت‌های اورژانسی ایفا نماید.

منابع

1. Kumar S. Introduction to Telepathology. In: Kumar S., Dunn B.E. (eds) Telepathology. (2009) Springer, Berlin, Heidelberg
2. Sood SP, et al. Differences in public and private sector adoption of telemedicine: Indian case study for sectoral adoption. Studies in Health Technology and Informatics (2007) 130:257–268.
3. Telemedicine: opportunities and developments in Member States: report on the second global survey on eHealth (2009) WHO Press, World Health Organization, Geneva, Switzerland
4. WHO, A health telematics policy in support of WHO’s Health-For-All strategy for global health development: report of the WHO group consultation on health telematics, 11–16, (1998) WHO Press, World Health Organization, Geneva, Switzerland
5. www.telemedicine.arizona.edu/blog
6. Craig J, et al. Introduction to the practice of telemedicine. Journal of Telemedicine and Telecare (2005) 11(1):3–9.
7. Currell R et al. Telemedicine versus face to face patient care: effects on professional practice and health care outcomes. Cochrane Database of Systematic Reviews (2000) 2. Art. No.: CD002098.
8. Wootton R, et al. Follow-up data for patients managed by store and forward telemedicine in developing countries. Journal of Telemedicine and Telecare (2009) 15(2):83–88.